İkametgah Değişikliği Nasıl Yapılır?

İkametgah Değişikliği Nasıl Yapılır?

İkametgah, bir kişinin oturduğu ya da yerleştiği yer anlamına gelmektedir. İkametgah adresi kişinin kaldığı, oturduğu yeri belirten adresi ifade eder. Bu adreste konutun bulunduğu bölge, şehir, mahalle, sokak bina gibi bilgiler yer alır. Hukukumuz bakımından bir kişinin bir adet ikametgah adresi bulunabilmektedir. Dolayısıyla uzun süreli olarak ikamet ettiği, bulunduğu yeri değiştiren kimselerin ikametgah bilgilerini de değiştirmeleri gerekmektedir. 

İkametgah Değişikliği

İkametgah değişikliği, kişilerin çeşitli sebeplerle mevcut adreslerini terk edip başka bir adrese yerleşmesi durumunda gündeme gelmektedir. Ülkede yaşamını sürdüren tüm vatandaşların kendisi ile varsa velayet ve vesayeti altındaki kişilerin ikametini bildirmesi yasal bir zorunluluktur. Bu bildirimin bir zorunluluk olması, ihlali halinde yaptırımla karşılaşılacağı anlamına gelir. Kanunda öngörülen süreler içinde gerekli bildirimleri yapmayanlar para cezası ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu sebeple ikamet adresinde yapılacak değişikliklerin de bildirilmesi gerekmektedir. Bu yükümlülüğe ilişkin detaylı düzenlemeler 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda bulunmaktadır. 

Eski yıllarda muhtarlıklar aracılığı ile yapılan bu bildirim, günümüzde İl Nüfus Müdürlüklerine başvurarak ya da internet üzerinden yapılabilmektedir. Yurtdışında yaşayan vatandaşların ise adres değişikliklerini bulundukları yerin konsolosluğuna başvurarak gerçekleştirmeleri mümkündür. 

İl nüfus müdürlükleri aracılığı ile yapılan adres bildirimlerinde yeni adres olarak bildirilen yer boş ise, başvuru sırasında herhangi bir evrak gerekmemektedir. Ancak bildirilen yeni adres eskiden o adreste oturan kişinin ikametgahı olarak gözüküyorsa ya da orada bulunmaya devam edecek kişilerin yanına taşınma söz konusuysa bazı evraklar gerekmektedir. 

Çocuk İkamet Değişikliği

18 yaşın altında bulunan kimseler, hukukumuzda çocuk olarak adlandırılır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 21. maddesine göre velayet altında bulunan çocuğun yerleşim yeri ana ve babasının yerleşim yeri, ana ve babanın ortak bir yerleşim yeri bulunmuyorsa kendisinin bırakıldığı velisinin yerleşim yeridir. Diğer hallerde ise çocuğun oturduğu yer yerleşim yeridir.   Çocukların da çeşitli sebeplerle ikametgahları değişebilmektedir. Bu durumda da bildirim gerekli ve zorunludur. Fakat bu bildirim tek başına çocuk tarafından yapılamayacaktır.

Evlilik birliği devam eden anne- babanın, diğer velinin muvafakatine gerek olmaksızın bu bildirimi yapması mümkündür. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 50. Maddesine göre ise çocuğun veli, vasi, kayyımlarının bulunmaması halinde adres değişikliği bildirimi büyük anası, büyükbabası, ergin olan kardeşleri ya da çocuğu yanında bulunduranlar tarafından bildirilebilecektir. Çocuğun yerleşim yeri bilgilerini eksik bırakmamak amacıyla sayılan kimselere de yetki tanınmıştır. 

Oy Kullanmak İçin İkamet Değişikliği

İkametgah adresini değiştirecek olan kişilerin, yeni ikamet bölgesinde oy kullanmak için uymaları gereken belirli süreler ve gerçekleştirmeleri gereken bazı prosedürler bulunmaktadır. Çünkü belirli bir tarihten sonra seçmen listeleri muhtarlıklarda askıya çıkmakta, böylece belirlilik ve açıklık sağlamaktadır. Öğrencilik, doğal afet vb. sebeplerle ikametini değiştirecek olan kimselerin seçmen listeleri kesinleşinceye kadar e devlet üzerinden ya da nüfus müdürlüklerine başvurarak adres değişikliği işlemlerini tamamlamaları gerekmektedir. Aksi takdirde daha sonraki bir tarihte ikametgah adreslerini değiştirip bildirimde bulunulsa dahi yerel seçimlerde oy kullanmaları mümkün olamayacaktır. 

Yerel Seçim İçin İkamet Değişikliği Son Tarih

Ülkemizde gerçekleştirilecek olan en yakın yerel seçimlerin tarihi, 31 Mart 2024 olarak açıklanmıştır. Adres değiştirip başka bir bölgeye taşınacak kimselerin yeni bulundukları yerde oy kullanabilmeleri için belirli bir tarihe kadar ikametgah değişikliği bildirimlerini tamamlamaları gerekmektedir. 1 Ekim tarihinde Yüksek Seçim Kurulu tarafından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüklerinden seçmen listeleri alınacağı için adres değişikliği bildirimleri bu tarihe kadar yani 1 Ekim’e kadar tamamlanmış olmalıdır. Fakat ülkemizde meydana gelen 6 Şubat Kahramanmaraş depreminden ötürü birçok vatandaşımızın mağduriyetini önlemek amacıyla adres taşıma işlemlerinde kolaylık sağlanacağı açıklanmıştır.  

Evlendikten Sonra İkamet Değişikliği 

Evlilik sebebiyle yeni bir hukuki statüye sahip olan kişilerin, birtakım resmi belge ve kayıtlarında değişiklik yapmaları gerekmektedir. İkametgah değişikliği de bunlardan birisidir. Evlendikten sonra ikametgah adresi değişecek olan kimselerin bu değişikliği bildirerek yeni adreslerini bildirmeleri yasal bir zorunluluktur. Bu değişiklik için tanınan yasal süre 20 gündür. 

Peki evlendikten sonra ikametgah değişikliği nasıl yapılır ve hangi belgeler gerekmektedir?

Evlendikten sonra ikametgah değişikliği e devlet üzerinden veya taşınılacak yerin nüfus müdürlüklerine başvurularak ücretsiz olarak yapılması mümkündür. Eğer Nüfus müdürlüğüne bizzat başvuruda bulunulacaksa kişinin adına ve yeni adresine göre kesilmiş faturalar ve kira sözleşmesi ile kimliği yanında bulunmalıdır. Faturalar ya da kira sözleşmesinin diğer eşin üstünde olması durumunda birlikte başvuru ve evlilik cüzdanı da gerekmektedir.

Öğrenci İkamet Değişikliği 

TMK 19. Maddede kişilerin sürekli olarak oturdukları konut olarak tanımlanan ikametgah adresini değiştirme gerekliliklerinden biri de öğrenciliktir. Eğitim- öğretim sebebiyle ailesinden ya da önceden ikamet ettiği yerden farklı bir adrese taşınan öğrencilerin, yeni adreslerini belirli kanuni süre içinde bildirmeleri gerekmektedir. Bu değişiklik için bulunulan ilçenin nüfus müdürlüğüne gidilmelidir. Belirli şartların varlığı halinde bu işlemin e devlet üzerinden gerçekleştirilmesi de mümkündür.

Yeni ve sistemde kayıtlı bir adrese yerleşim söz konusu ise sadece kimlik ile adres bildirimi yapılabiliyorken taşınılacak olan konutta yaşayan kimselerin bulunması ve birlikte ikamet söz konusu olacak ise durum farklıdır. Bu takdirde adres değişikliği yapmak isteyen kişi, taşınacağı konutta oturmakta olan bir kimse ile beraber nüfus müdürlüğüne başvurulmalıdır. İlgili konut sakininin rızası olmadan tek başına veya e devlet üzerinden ilgili adrese adres bildirimi yapmak mümkün olmayacaktır.  

Depremzede İkamet Değişikliği 

Ülkemizde meydana gelen 6 Şubat tarihli Kahramanmaraş merkezli depreme istinaden İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nden ikametgah ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.  Bu açıklamalara göre depremzedelerin mağduriyetlerinin azaltılması ve kamu hizmetlerine ulaşımın sağlanabilmesi için 6 Şubattan depremi sırasındaki yerleşim yeri depremden etkilenen vatandaşların, diğer illere yapacakları yerleşim yeri değişikliklerini bildirmede kolaylık sağlanmıştır. İlgili vatandaşların diğer illere olan adres değişikliklerini nüfus müdürlüklerinin yanı sıra e devlet ve nüfusmatikler üzerinden gerçekleştirebilmesi imkanı tanınmıştır. Aynı zamanda Adres Kayıt Sistemi Uygulama Yönergesi’nin 4. fıkrası gereğince doğal afet sonucu yerleşim yeri kullanılamaz hale gelip karavan, çadır, prefabrik ev, yurt, huzurevi gibi konumlarda bulunulması durumunda bu alanlar da yerleşim yeri adresi olarak bildirilebilecektir. 

Kiracı İkamet Değişikliği 

İkametgah adresi, bir kimsenin yerleşmek amacıyla oturduğu yerdir. Bu tanım, Türk Medeni Kanunu’nda yer almaktadır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere oturulan evin kişinin mülkiyeti altında olması ya da bir kira ilişkisi içinde olunması ikametgah bakımından bir fark yaratmaz. Yalnızca ikamet değişikliği durumunda gerekli olan belgeler bakımından bir fark söz konusu olacaktır. Adres değişikliğinde yeni ikametgah olarak bildirilecek olan yerde kira ilişkisi içinde oturan kişinin, nüfus müdürlüğüne başvurarak yapacağı değişiklik işlemleri için kira kontratı, bir adet ilgili taşınmaza ait fatura ve kimliğinin yanında bulunması gerekmektedir. E devlet üzerinden yapılacak değişikliklerde ise istenen belgeleri yüklemek suretiyle işlem yapılacaktır.

İkametgah Değişikliği Nasıl Yapılır? 

Günümüzde ikametgah değişikliği yapmanın birden fazla yolu bulunmaktadır. Gerekli belgeler ile nüfus müdürlüklerine başvurarak ikametgah değişikliği yapılabildiği gibi belirli koşullarda internet üzerinden de bu işlemler yapılabilmektedir. İnternet üzerinden yapılacak değişikliklerde E devlet’in kullanılması gerekmektedir. Nüfus müdürlüğüne gitmeden de e devlet üzerinden bu yasal zorunluluğun yerine getirilebilmesi hem zaman hem de pratiklik bakımından oldukça avantajlıdır.  Adres değişikliği yapmanın bir diğer yolu da yurtdışında yaşayan vatandaşların Türkiye’deki ikametgah adresleri için öngörülmüştür.

Yurt dışında bulunan kimseler ikametgah değişikliklerini bulundukları yerdeki Türk Konsolosluklarına başvurarak yapabileceklerdir. Süresi içinde adres değişikliği bildiriminin yapılmamasının idari para cezası yaptırımı bulunduğunu hatırlatmakta fayda vardır. Bir kişinin birden fazla ikametgah adresi bulunamayacağı için yerleşim yeri dışında kalan yazlık, öğrenci yurdu, cezaevi gibi geçici süreli olarak bulunulan yerler “Diğer adres” olarak tanımlanmaktadır ve ikametgahta olduğu gibi diğer adresi bildirme zorunluluğu bulunmamaktadır. Böyle bir adres birden fazla olabileceği gibi hiç bulunmaması da mümkündür.  Ayrıca eskiden uygulanan adresin muhtarlıklara bildirilmesi zorunluluğu da 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yapılan değişiklikler ile kaldırılmıştır. 

E Devlet İkamet Değişikliği 

E devlet üzerinden adres değişikliği yapılabilmesi için aşağıdaki adımlar izlenmelidir.

  • Öncelikle bir e devlet şifreniz bulunmalıdır. Eğer e devlet şifreniz bulunmuyorsa öncelikle PTT şubelerine başvurarak edinebilirsiniz. Şifre ile sisteme giriş yapılır
  • E devlet üzerinden adres değişikliği yapabilmek için belirli şartlar bulunmaktadır. Bu şartlar: TC vatandaşı olmak, 18 yaşından büyük olmak, velayet ve vesayet altında olmamak ve sistemde cep telefonu bilgileri bulunmaktır. İlgili şartları kontrol ediniz. Aynı zamanda adres değişikliği tarihi ile bildirimin yapıldığı tarih arasında 20 günden fazla süre geçmemiş olmalıdır.
  • Sisteme giriş yaptığınızda ilgili bölüme tıklayarak ya da arama motoruna “ikametgah değişikliği” yazarak ekrana gelen yönlendirici linke tıklayarak işlemin yapılacağı sayfaya gidiniz ve istenen bilgileri doldurup adımları takip ederek işlemi tamamlayınız. 

Bazı durumlarda e devlet üzerinden ikametgah değişikliği yapılması mümkün olmamaktadır. Sistem tarafından kontrol edilen şartlara uyulmadığı tespit edilmiş ya da nüfus personeli tarafından inceleme yapılmasını gerektirecek bir durum meydana gelmiş olabilir. Bu durumda mağduriyet yaşanmasını önlemek amacıyla E Devlet nüfus müdürlüğüne başvurmanız gerektiği uyarısını gösterecektir. Bu durumda bulunduğunuz ilçeye ait nüfus müdürlüğüne giderek ilgili işlemleri tamamlayabilirsiniz. 

İkamet Değişikliği Nereden Yapılır? 

İkamet değişikliği nereden yapılır? Sorusunun birden çok cevabı olabilmektedir. Genel olarak bildirilecek adresin bağlı bulunduğu ilçede bulunan nüfus müdürlüklerince ikamet bildirme, ikametgah adresinde değişiklik gibi işlemler yapılır. Belirli koşulların sağlanmasıyla nüfus müdürlüğüne başvurmadan e devlet üzerinden ikametgah değişikliği yapılması da mümkündür. Aynı zamanda yurtdışında yaşayan vatandaşların yurtiçindeki ikamet değişiklikleriyle ilgili bir yol daha öngörülmüştür. Bu kimselerin yurt dışında bulundukları yerdeki konsolosluğa başvurarak ikamet değişikliği işlemlerini yapmaları mümkündür.  Yerleşim yeri adresi aynı olan ailenin ergin fertlerinin birbirleri yerine adres değişikliğinde bulunabilmeleri mümkündür. Aynı zamanda vekaletname ile de bir kimse yerine adres değişikliği işlemleri gerçekleştirilebilir. 

İkametgah Değişikliği Süresi 

Adres bildirimi tüm vatandaşlar bakımından söz konusu olan bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün kim tarafından, nereye, nasıl ve ne zaman yapacağı ile ilgili bilgiler 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 50. Maddesinde düzenlenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her birey, ülke içinde ya da yurt dışında yaşaması fark etmeksizin kendisinin ve varsa velayet – vesayeti altında bulunan kimselerin yerleşim yeri adreslerini bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşamını sürdüren yabancılar bakımından da geçerlidir. Aynı maddede yer alan adres değişikliği bildirim süresi, 20 iş günü olarak düzenlenmiştir. Değişiklik başvurusunun bu süre içinde yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde 285 tl idari para cezası kesilecektir. 

İkamet Değişikliği Kaç Gün Sürer? 

E devlet ya da Nüfus müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ikametgah değişiklikleri en geç birkaç iş günü içerisinde sisteme düşecektir. 20 günlük süre bakımından değişikliğin sistemde gözüktüğü tarih değil, başvuruda bulunulduğu tarih önem arz etmektedir. 20 gün içinde başvurduğunuz takdirde 20 günlük süre bittikten sonra sisteme düşen kayıtlar bakımından bir idari para cezası söz konusu olmayacaktır. Vatandaşlar, adres değişikliklerini öngörülen yasal süre içinde bildirmek zorunluluğuna sahiptir fakat resmi kayıtlardaki değişikliği gerçekleştirecek olan nüfus müdürlüğü çalışanları ya da e devlet sistemidir. Bu sebeple başvuru zorunluluğu gerçekleştirildikten sonra vatandaşlardan kaynaklı olmayan problemlerden ötürü sorumluluk söz konusu olmayacaktır. 

İkametgah Değişikliği İçin Gerekli Belgeler

İkametgah değişikliği yapılacağı zaman, nüfus müdürlüklerinden ya da e devletten talep edilen birtakım belgeler bulunmaktadır. Bu belgeler ilgili başvurunun niteliğine göre değişiklik gösterebilmektedir. Hatırlatmakta fayda vardır ki, nüfus müdürlükleri randevu ile çalışmaktadır ve yapmak istediğiniz işlem için öncelikle bir randevu oluşturmanız gerekmektedir. 

Nüfus müdürlüğüne giderken öncelikle kimlik, kesin olarak yanınızda bulundurmanız gereken ilk belgedir. Kira kontratı ile oturulan bir ev yeni ikametgah adresi olarak değiştirilecekse Kira sözleşmesi, bir adet fatura ve abonelik sözleşmesini de yanınızda götürmeniz gerekmektedir. Evlilik sebebiyle ikametgah değişikliği durumunda kira sözleşmesi ve faturalar diğer eşin üzerineyse başvurunun birlikte yapılması gerektiği gibi evlilik cüzdanının da bulunması gerekmektedir.  Vekaletname ile bir başkası yerine işlem yapacaksanız vekaletname belgesinin sunulması da gerekmektedir. 

Türkiye’de yaşayan yabancılar bakımından da bu belgeler gerekmektedir fakat yabancıların sunması gereken ek belgeler de bulunmaktadır. Bu belgeler ikamet izin belgesi ve pasaporttur.  Gerekli belgelerin Nüfus Müdürlüğü’ne sunulmaması halinde ikametgah değişikliği işlemi yapılamayacaktır. 

Kategori : Hukuki Makaleler