İhbar Süresi Ve İş Arama İzni

İhbar Süresi Ve İş Arama İzni

İşçi ya da işveren tarafından belirsiz olarak imzalanmış olan iş sözleşmesi feshedildiğinde arada çalışılan ihbar süresinde işçinin çalışma saatleri içerisinde iş arama izni hakkı doğmaktadır. İhbar süresi boyunca işçi, İhbar süresi boyunca işçinin, iş günleri içerisinde günlük asgari olarak iki saat iş arama izni kullanım hakkı bulunmaktadır. İşveren tarafı, çalışma günlerinde işçiye iş arama iznini kullandırmadığı takdirde iş arama izni için işçiye ücretini ödemelidir.

İhbar Süresi Nedir?

Bir iş yerinde çalışmakta olan bir işçi ya da işveren, belirsiz süreli olarak yapılmış iş sözleşmesini sonlandırmadan önce kaşı tarafı bilgilendirmek ile yükümlüdür. Bildirimin ne kadar önce yapılacağı ise 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirtilmiştir. Kanun kapsamında bildirimin ne zaman yapılacağı kıdem tarihi yani iş yerinde ne kadar süre çalıştığı ile belirlenmektedir. Bahsedilen bu süreye ihbar süresi denilmektedir. 

İhbar süresi 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında düzenlenen ve iki taraf adına da bir mağduriyet yaşanmaması adına yapılan bir uygulamadır. Yasa kapsamında belirlenmiş olan süreler asgari olarak belirlenmiştir. İhbar sürelerine uymayan işçi tarafı ya da işveren tarafı, karşı tarafa ihbar tazminatı ödemek ile yükümlü olmaktadır. İhbar tazminatı kıdem süresine yani iş yerinde çalışma süresine göre ve kıdem esas alınarak belirlenmiş olan bir ücrete göre hesaplanmaktadır.

İhbar süresinin tarihleri ile yıllık izin tarihleri aynı zamanda olmamalıdır. Bunun neticesinde işçi tarafı fesih bildirimden önce yıllık iznini kullanmalı ya da işçi tarafın işten ayrılırken kalan yıllık izin ücreti çıkış bordrosunda ödenmiş olmalıdır.

İhbar Tazminat Süreleri

İhbar süreleri 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iki, dört, altı ve sekiz hafta olarak düzenlenmiştir. Süreleri detaylı bir şekilde açıklamak gerekirse;

  • İş yerinde çalışma süresi altı aydan az olan işçi için öngörülmüş olan ihbar süresi on dört gün,
  • İş yerinde çalışma süresi altı ay ile bir buçuk yıl arası olan işçi için öngörülmüş olan ihbar süresi yirmi sekiz gün,
  • İş yerinde çalışma süresi bir buçuk yıl ile üç yıl arası olan işçi için öngörülmüş olan ihbar süresi kırk iki gün,
  • İş yerinde çalışma süresi üç yıldan daha fazla olan işçi için öngörülmüş olan ihbar süresi ise elli altı gündür.

İhbar süresi işçi tarafı ya da işveren tarafından feshin yapılacağının bildirildiği günün ertesi günü başlamaktadır. Hafta tatilleri, resmi tatiller ve genel tatiller de ihbar süresine dahil edilmektedir.

İşçi Kendi İstifa Ederse İhbar Süresi

İşçinin kendi istifa etmesi neticesinde düzenlenmiş olan sürelere uyması gerekmektedir. İstifa eden işçi, kıdemine göre belirlenmiş olan ihbar süresine uymadığı takdirde, eş değişle bildirimsiz fesihte bulunmasının neticesinde, tabi olduğu ihbar süresine karşılık gelen ihbar tazminatını işveren tarafına ödemek zorundadır. Düzenlenmiş olan bu süreler;

  • İş yerinde altı aydan az çalışan işçi için iki hafta,
  • İş yerinde altı ay ile bir buçuk yıl arasında çalışan işçi için dört hafta,
  • İş yerinde bir buçuk yıl ile üç yıl arasında çalışan işçi için altı hafta,
  • İş yerinde üç yıldan fazla çalışan işçi için sekiz hafta olarak düzenlenmiştir.

İş Kanunu’nun 24. Maddesi işçinin ihbar süresi olmadan feshi hakkı olmasını düzenlemiştir. İlgili maddeye göre haklı nedenlerin mevcut olması durumunda işçi tarafı iş sözleşmesini, sözleşme süresinin bitiminde ya da bildirim süresi beklemeksizin feshedebilmektedir. İşçi bu durum neticesinde iş veren tarafa ihbar tazminatı ödemeyecektir.

İhbar Süresi Ne Zaman Başlar

İhbar süresi işçi tarafının ya da işveren tarafının, iş sözleşmesinin feshinin yapılacağının bildirdiği günün ertesi günü başlamaktadır. Hafta tatilleri, resmi tatiller ve genel tatiller ihbar süresinin içine dahil edilmektedir. İhbar süresini bir örnek ile açıklamak gerekirse; altı aydan az bir süredir bir iş yerinde çalışmakta olan bir işçi 12 Aralık tarihinde istifa etmiş olsun. Altı aydan az çalıştığı için ihbar süresi kanunda on dört gün olarak düzenlenmiştir. İhbar süresi, istifa tarihinden bir gün sonra başlamaktadır bu durumda 13 Aralık’ta ihbar süresi başlamış olmaktadır. Hafta sonları ve resmi tatiller de ihbar süresine dahil edilmektedir. Bu sebeple takvim günü olarak on dört gün eklememiz gerekmektedir. 13 Aralık tarihinin üzerine on dört gün eklenir. 27 Aralık tarihi işçinin son iş günü olarak belirlenir.

İhbar Süresinde Yıllık İzin Kullanılır Mı?

İhbar süresi ve yıllık izin kullanımı aynı zaman dilimine denk gelmemelidir. Eş değişle işçi taraf fesih bildiriminde bulunmadan önce yıllık izin hakkını kullanmalı ya da işçi işten ayrılırken içeride kalan yıllık izin hakkı için yıllık izin ücreti çıkış bordrosunda ödenmelidir. 

İhbar süresinde yıllık izin kullanılamayacağına yönelik olarak verilmiş olan yargıtay kararları vardır. Bu doğrultuda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin vermiş olduğu kararda yıllık izin ile ihbar önelinin iç içe girmemesi gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay’ın kararında belirttiği üzere yıllık iznin ihbar önelinden önce kullanılması asıldır. Ek olarak yıllık izin ile ihbar önelinin iç içe girmesi yani aynı zamanda kullanılması, yıllık izni değil ihbar önelini geçersiz kılmaktadır.

İhbar Süresinin Geçerli Olmadığı Durumlar Nelerdir?

İhbar süresinin geçerli olmadığı durumlar mevcuttur. Bu durumlarda işçi taraf ya da işveren tarafından fesih süresi içerisinde çalışma gerekliliği yoktur. Bu durumları sıralamak gerekirse;

  • İşçi tarafın ya da işveren tarafın haklı neden ile derhal fesih hakkını kullandığı durumlarda ihbar süresinde çalışma zorunluluğu aranmamaktır.
  • Belirli süreli iş sözleşmelerinde işin bitiş tarihi işçi taraf ve işveren tarafından en baştan belirlenmiş olduğundan dolayı ani olarak bir sonlanma durumu bulunmamaktadır. Bu sebeple ihbar süresi bulunmamaktadır.
  • Kanun kapsamında evlenmiş olan kadınların, evlendikleri tarihten sonra bir yıl içerisinde işten ayrılma hakları bulunmaktadır. Bu süre içerisinde işten ayrılmak istendiğinde ihbar süresi içerisinde çalışma zorunluluğu bulunmaz.
  • Emeklilik şartı ya da askerlik şartı oluştuğu takdirde ihbar süresi bulunmamaktadır.

İş Arama İzni Uygulaması Nedir?

İş arama izni uygulaması, işçi taraf ile işveren taraf arasında imzalanmış olan belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedildiğinde, arada çalışılan ihbar süresinde, işçinin çalışma saatleri içerisinde kullandığı iş arama hakkıdır. İşçinin, ihbar süresi boyunca iş günleri içerisinde, günlük asgari olarak 2 saat iş bulmak amacı ile iş arama izni kullanım hakkı bulunmaktadır.

İşçi, iş arama iznini isterse çalışmış olduğu günlerde günlük olarak kullanabilir ya da isterse bu iş arama iznini kullanmaz ve biriktirerek toplu bir şekilde de kullanabilir. Ayrıca işçinin iş arama izin hakkını kullanmayıp biriktirmesi neticesinde birken iş arama izninin ücretini işverenden talep edebilir. Eş değişle işveren, işçiye çalışma günleri içerisinde iş arama iznini kullandırmaması neticesinde iş arama izni için işçisine iş arama izni ücretini ödemesi gerekmektedir.

İş Arama İzni Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İş arama izni ücreti, işçinin iş arama iznini kullanmadığı takdirde talep edebileceği bir ücrettir. İşçiye tanınan iş arama izni günlük iki saattir. İşçi iş arama iznini kullanmadığı takdirde sonrasında kullanmadığı her iki saat için %100 zamlı olarak ücret alır. Örnek vermek gerekirse;

Bir işçinin maaşını 17.002 TL olarak ve toplu olarak kullanmadığı 12 saatlik iş arama izninin bulunduğunu varsayalım. İş Kanunu’nda düzenlenmiş olan aylık çalışma saati 225 saattir. Öncelikle saatlik ücreti bulmamız gerekmektedir. Ardından iş arama izni ile saatlik ücretin çarpımının iki katı alınır. Bulunan sonuç iş arama izni ücretidir.

17.002 / 225 = 75,56 TL saatlik olan ücrettir.

İşçinin toplu olarak kullanmadığı 12 saatlik iş arama izni vardır. Saatlik ücretin 2 katı hesaplanır. 75,56 x 12 x 2 = 1.813,44 TL olarak hesaplanır.

İş Arama İzni Toplu Kullanılabilir Mi?

İş arama izni toplu olarak kullanılabilmektedir. Ancak iş arama iznini toplu bir şekilde kullanmak isteyen işçi, bu durumu işten ayrılacağı günden önceki günler olmak şartıyla işveren tarafına bildirmek zorundadır. İşçi kullanmamış olduğu iş arama izinlerini toplu olarak kullandığı takdirde bu saatlere karşılık gelen iş günü kadar süre işe gelmeyebilir. İşçiye tanınan iş arama izni günlük iki saatten az olamaz. Örnek vermek gerekirse; bir işçinin kullanmadığı 16 saatlik iş arama izni olduğunu varsayalım. Çalıştığı iş yerinde günlük çalışma saati 8 saat olsun. Bu işçinin 16 saatlik iş arama iznini, günlük çalışma saati olan 8’e böldüğümüzde elde ettiğimiz sonuç işe gelmeyerek izin kullanabileceği gün sayısıdır. Yani 16/8 = 2 gün izin kullanabilir.

İş arama izni ücreti brüt ücret üzerinden ödenmelidir. Eş değişle iş aram izni ücretine yol yardım ücreti, giyim yardım ücreti gibi ödentiler eklenerek hesaplama yapılamaz. 

İşçi tarafına iş arama izninin kullandırıldığına dair ispat işveren tarafına aittir. İşveren, işçiye, iş arama izninin fiilen kullandırıldığını işçinin imzasını içeren belgeler, işçinin puantaj kayıtları, tanıkların beyanları ile ispat edebilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

İhbar Süresinde Maaş Alınıyor Mu?

İhbar süresinde de işçi ve işverenin yükümlülükleri devam etmektedir. Eş değişle işçi, çalışmasının karşılığı olarak ücrete hak kazanacaktır yani maaş alacaktır.

2 Haftalık İhbar Süresi Kaç Gün?

İşyerinde kıdemi altı aydan az olan işçinin ihbar süresi 2 haftadır. İhbar süresi, fesih bildiriminin işçiye varması ile başlayacaktır. İhbar süresi fesih bildiriminin işçi tarafına varmasından itibaren 114 gün olmaktadır.

Hangi Durumlarda İhbar Süresi Olmaz?

  • Belirli iş sözleşmelerinde,
  • Emeklilik, askerlik veya evlenme neticesinde iş sözleşmesinin sona erdiği durumlarda,
  • İşçinin vefatı halinde,
  • İşçinin haklı neden ile fesih hallerinde,
  • İşverenin haklı neden ile fesih hallerinde ihbar süresi aranmaz.

İhbar Süresi Çalışmak Zorunlu Mu?

İhbar süresinde çalışmak zorunludur.

4 Hafta İhbar Süresi İş Arama İzni Kaç Gün?

İşyerinde kıdemi altı aydan fazla ancak bir buçuk yıldan az olan işçiler açısından ihbar süresi dört haftadır, eş değişle gün hesabıyla yirmi sekiz gündür.

İhbar Süresi İş Günü Mü?

Hafta tatilleri, resmi tatiller ve genel tatiller de ihbar süresine dahil edilmektedir.

1 Yıl Dolmayan İşçinin İhbar Süresi

1 yılı dolmayan işçi için dört ya da iki haftalık ihbar süresi öngörülmüştür;

  • İş yerinde altı aydan az çalışan işçi için iki hafta,
  • İş yerinde altı ay ile bir buçuk yıl arasında çalışan işçi için dört haftadır.

Deneme Süresinde İhbar Süresi

İş Kanunu’ndaki düzenlemeye göre taraflar deneme süresi içerisinde iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın feshedebilmektedir.

Kategori : İş Hukuku